ZZP
Wet DBA 2026: wat betekent handhaving voor jou als ZZP’er?
Sinds 1 januari 2025 geldt het handhavingsmoratorium niet meer. De Belastingdienst kan bij schijnzelfstandigheid direct corrigeren en naheffen, niet verder terug dan 1 januari 2025. Vanaf 1 januari 2026 kan daar een vergrijpboete bijkomen. In 2026 legt de dienst nog geen verzuimboete op voor dit onderwerp.
Laatst gecontroleerd 28 oktober 20264 min lezen
Wat de Wet DBA is
De Wet DBA is de wet waarmee de VAR in 2016 is vervangen. Sindsdien beoordelen opdrachtgever en opdrachtnemer zelf of een klus loondienst is, of een opdracht van de ene ondernemer aan de andere. Schijnzelfstandigheid betekent dat iemand als zzp’er werkt terwijl het werk in de praktijk loondienst is. De Belastingdienst handhaaft de fiscale gevolgen voor de loonheffingen.
Wat er in 2025 en 2026 verandert
- Tot 1 januari 2025 gold een handhavingsmoratorium. Zonder kwaadwillendheid volgde eerst een aanwijzing, geen naheffing.
- Sinds 1 januari 2025 hanteren ze de normale regels. Geen aanwijzing vooraf. Bij schijnzelfstandigheid kunnen direct correctieverplichtingen en naheffingsaanslagen loonheffingen volgen.
- In 2025 legden ze nog geen verzuim- en vergrijpboetes op voor dit onderwerp.
- Vanaf 1 januari 2026 kunnen ze wel een vergrijpboete opleggen. In 2026 leggen ze nog geen verzuimboete op.
- Terugwerkende kracht stopt bij 1 januari 2025, behalve bij kwaadwillendheid of een aanwijzing die niet is opgevolgd. Dan kan de naheffing tot vijf jaar terug.
Opdracht, gezag en inbedding
Dit zijn de drie dingen die wij in een DBA-check naast elkaar leggen. De officiële termen wijken iets af van de koppen. Loondienst heeft drie kenmerken: werkgeversgezag, persoonlijke arbeid en beloning. Alle feiten en omstandigheden wegen daarna samen.
| Toets | Officiële term | Waar het in de praktijk om gaat |
|---|---|---|
| Opdracht | Opdracht tussen ondernemers, of loondienst | Het etiket op de factuur beslist niet. De uitvoering wel. Verandert de samenwerking, dan toets je opnieuw. |
| Gezag | Werkgeversgezag | Kan de opdrachtgever bepalen hoe, wanneer, waar en met wie je werkt, en hoeveel uur of dagen? Zelfde instructies als het personeel is een sterke aanwijzing. |
| Inbedding | Onderdeel van de organisatie | De mate waarin het werk en jij onderdeel zijn van de organisatie van de opdrachtgever. Vast in het rooster, of een plek die normaal een werknemer vult. |
Daarnaast kijkt de rechter naar duur, of je het werk persoonlijk moet doen, hoe de beloning tot stand komt, commercieel risico, en of je je als ondernemer gedraagt. Meerdere opdrachtgevers, eigen acquisitie en eigen risico wijzen de andere kant op. Eén kenmerk maakt de uitkomst niet.
Wat je er zelf mee doet
- Leg per opdracht vast hoe de week eruitziet, niet alleen het uurtarief.
- Een BV voorkomt geen schijnzelfstandigheid. De Rijksoverheid zegt dat de rechtsvorm niet beslist.
- Geen loondienst betekent niet automatisch dat je ondernemer bent voor de inkomstenbelasting of de btw.
- De webmodule Beoordeling Arbeidsrelatie van SZW is er voor de opdrachtgever. De BelastingTelefoon beoordeelt een arbeidsrelatie niet aan de telefoon.
Geen persoonlijk advies. Neem de opdracht mee naar de DBA-check in de kennismaking, of naar je adviseur. DT Admin doet geen vooroverleg bij de Belastingdienst.
Vragen bij dit onderwerp
Is de handhaving op 1 januari 2026 begonnen?
Nee. Het moratorium stopte op 1 januari 2025. Sindsdien kan de Belastingdienst direct corrigeren en naheffen. Vanaf 1 januari 2026 kan daar een vergrijpboete bij. In 2026 volgt voor dit onderwerp nog geen verzuimboete.
Beschermt een BV mij tegen schijnzelfstandigheid?
Nee. De Rijksoverheid zegt dat de rechtsvorm het niet voorkomt. Er wordt gekeken hoe het werk in de praktijk gaat. Ook via een bemiddelaar of een platform gelden dezelfde regels.
Kan de Belastingdienst jaren terug naheffen?
Niet verder terug dan 1 januari 2025, tenzij er sprake is van kwaadwillendheid of een eerdere aanwijzing die niet is opgevolgd. In die gevallen kan de naheffing tot vijf jaar terug.
Doet DT Admin de kwalificatie voor de Belastingdienst?
Nee. De DBA-check is het gesprek in de kennismaking: opdracht, gezag en inbedding, en wat er in de administratie moet kloppen. Geen bindend oordeel.
Dit is algemene uitleg, geen advies voor jouw situatie. Tarieven van DT Admin zijn indicaties exclusief btw.